Als ik nou eens geen mzungu was…

Voor de derde keer sta ik op Mbagala area, het gebied waar vorige week woensdag de explosies op de militaire basis plaatsvonden. Deze keer met Gie en mijn fixer Jacky. Aanleiding hiervoor, was een konvooi van UNAMID, oftewel de VN die vanuit Darfur hulpgoederen kwam brengen. Zo’n vijftig trucks passeerden ons dinsdagavond terwijl iedereen achter een groot scherm in de lokale kroeg zat vanwege de wedstrijd Arsenal – Manchester. Terwijl de regering het liefst van alles verzwijgt en eigenlijk roept dat het allemaal wel meevalt, komen er wel gigantisch veel hulpgoederen binnen. Hoe ernstig moet ik deze explosie nou nemen? Aan deze zaak zit een luchtje en de journalist in me wil het liefst deze hele zaak tot de bodem uitzoeken.

Door Gie Meeuwis

Dat is nog niet zo makkelijk blijkt als we op Mbagala area staan want het wemelt van de soldaten. Een mzungu, oftewel een blanke, komt niet zo maar binnen. Een iets wat hogere pief van het leger, zegt dat we niet mogen passeren. Een goede rede heeft hij eigenlijk niet. Hij zegt dat niemand door het gebied mag, maar dat klopt van geen kanten want wij zien genoeg burgers achter de gele omheining. Als we dat als tegenargument gebruiken, wordt er nauwelijks op in gegaan. “En hoe zit het dan met de konvooi van vijftig trucks die laatst Dar es Salaam in reed?” Dat was volgens hem de VN die van Tanzania naar Darfur reed om daar hulp te bieden. ‘Maak dat de kat wijs’, denk ik bij mezelf. Michiel, onze internetredacteur, had voor ons de research prima gedaan. UNAMID zit namelijk gevestigd in Darfur wist hij ons eerder al te vertellen en is de VN-missie in Darfur. Ook was er in The Guardian te lezen dat vanuit daar hulpgoederen naar Tanzania zijn gebracht.

Het ziet er dus naar uit dat we een andere oplossing moeten vinden. Het Rode Kruis en de VN moeten in het gebied zitten dus dat zou een manier kunnen zijn om binnen te komen. Na wat belletjes van onze internetredacteur bleek dat de VN alleen hulpgoederen had gebracht en dat nu alles in handen lag van de regering. Het Rode Kruis was onbereikbaar dus dat had ook al geen zin. In mijn zak brandde het visitekaartje van Vincent, journalist van The Citizen. Ik had hem vorige week geïnterviewd voor Join Magazine. Hij heeft zich vanaf de explosie beziggehouden met de berichtgeving daarover. Na een belletje bleek dat hij met een kleine delegatie journalisten het gebied in ging. Hij zou ons onderweg oppikken. ‘Het zou zo maar eens kunnen dat we beet hebben’, dacht ik bij mezelf. Ik besefte uiteraard dat ik niet te vroeg moest juichen. Je hoort de regering er niet over, maar er moeten veel militairen gesneuveld zijn tijdens de explosie op het munitiedepot. Een munitiedepot zonder veel bewaking bestaat namelijk niet. Er waren echter nog genoeg militairen over, want het hele gebied zat er werkelijk vol mee.

Volgens de laatste officiële cijfers zijn er 25 doden gevallen, zeshonderd mensen vermist, 3.750 mensen ontheemd en vijfduizend huizen verwoest (meer info: Ger). Dat is nogal een verschil vergeleken met de eerste cijfers die de overheid gaf, naar mijn mening om de boel eens goed te verzwijgen. Enfin, toen we het gebied inreden werd al snel duidelijk dat sommigen het gebied verlaatten. In groepen lopen ze de tegengestelde richting op als dat wij rijden. Het leger zou tussen 15.00 en 17.00 alle bommen die nog in gebied lagen, laten exploderen. Die waren door de explosie van woensdag natuurlijk door heel het gebied geslingerd. Volgens de kranten had de politie iedere bewoner die nog in het gebied woonde gewaarschuwd. ‘Waarom wil je eigenlijk nog in zo’n gebied wonen?’ kun je je afvragen. This is Africa, mensen die geen familie hebben om naar toe te trekken, hebben geen geld voor een hotel natuurlijk.

We stoppen op een plek waar zakken met rijst in een truck worden geladen. De huizen zijn hier beschadigd maar niet verwoest. Mensen staan te kijken, een vrouw voor mij schreeuwt en maakt drukke handgebaren. Waar het over gaat kan Jacky niet volgen. Terwijl ik mijn camera op haar richt, kijk ik rustig om me heen zodat het niet opvalt dat ik haar film. Ik maak wat shots van de hele bedoeling. Journalisten benadrukken dat ik niet het leger mag filmen anders kom ik zeker in de problemen. Ik word aangekeken door militairen, maar ze laten me gewoon mijn gang gaan. Dat valt dus nog reuze mee.

Door Gie Meeuwis

We rijden door naar het gebied waar eerst de militaire basis stond. Het is duidelijk dat we dichterbij komen, want de huizen zijn totaal verwoest. Dat had ik natuurlijk wel verwacht, maar als je het daadwerkelijk ziet, is het veel indrukwekkender. Ik film uit het raam van de bus, maar dat is moeilijk omdat de weg hobbelig is. Door mijn lens registreer ik tenten van de VN en het Rode Kruis. We stoppen en plots zie ik militairen zo’n vijftig meter van me vandaan. Zij zien mij ook en natuurlijk mijn camera die ik per ongeluk op hen richt. Ik stap uit en maak gauw wat shots voordat ze commanderen dat ik niet mag filmen. Binnen no-time ontstaat er een discussie tussen het leger en de Tanzaniaanse journalisten. We kunnen er niets van verstaan, maar het is duidelijk dat we niet mogen filmen. Ik kijk links naast me en besef dat ik nog geen honderd meter verwijderd ben van de vreselijke plaats waar het vorige week allemaal gebeurde. ‘Jezus wat kan ik hier een mooi shot van maken’, denk ik bij mezelf. Ik sta alleen naast de militairen die me gigantisch goed in de gaten houden. Aan de overkant zie ik zo’n zestig militairen die waarschijnlijk het gebied doorzoeken op bommen. Ik kan het niet laten, klap stiekem mijn schermpje uit en houdt mijn camera tegen de linkerkant van mijn been zodat hij stabiel blijft. Ik kijk rustig om me heen zodat het niet opvalt dat ik wil filmen, maar net als ik op het recordknopje wil drukken, word ik gelijk gecommandeerd in het Swahili. “No, I’m not filming, I’m really not filming”, roep ik snel. Het is niet gelogen maar het had ook vrijwel niets gescheeld. Jacky praat druk terug tegen de man in het groene pak met de bekende militaire baret. “Je doet nu die klep op je camera”, commandeert Gie met een ijzeren stem. Hij kent me intussen wel en weet dat ik het shot moet hebben. Ik luister, maar ben tegelijkertijd diep teleurgesteld. Het had in mijn ogen het shot van de eeuw kunnen worden. Braaf stop ik mijn camera in mijn tas.

Het was al snel duidelijk dat de eerste militair die we spraken al had doorgeseind dat er mzungu’s probeerden binnen te komen. Zeker weten doe ik het natuurlijk niet, maar de vermoedens zijn heel groot. Net als donkere worden ook wel eens blanke mensen gediscrimineerd. We hoorden in de bus terug dat ze dreigden onze camera’s en dus het materiaal in beslag te nemen. Er werd ons op het hart gedrukt dat als we beelden zouden publiceren dat we dan heel erg in de problemen zouden komen. Een loos dreigement waar ik natuurlijk niet naar luister. Wat willen ze doen als ik in Nederland zit? Met het bandje, die ik voor de zekerheid verstop tussen mijn borsten, keren we terug. De bus rijdt wel terug naar het gebied zonder de mzungu’s, de Tanzanianen mogen wel beelden maken…

De reden dat we niet mochten filmen is dat we geen vergunning hadden en omdat we niet lokaal waren. Bullshit, dit zaakje stinkt. Wat willen ze nu godver verbergen? Ik peins en ik peins erover. Er moet iets zijn dat niet klopt en ik zou het fantastisch vinden om dat aan het licht te brengen. Waarom mogen deze beelden niet de hele wereld over? Ik wil het echt niet opgeven, maar soms heb je alles geprobeerd. Michiel had contact gelegd met VN, het Rode Kruis, de Nederlandse ambassadeur in Tanzania en de UNHCR, de VN vluchtelingenorganisatie. Als je de middelen niet hebt, zit er niets anders op dan het op te geven. Een bittere pil, want opgeven is echt niets voor mij.